تبلیغات
موسسه فرهنگی مذهبی دیزج خلیلیان

راه‌هاى ثبوت اول ماه

  رویت هلال ماه .............
  شهادت دو فرد عادل..........
  اطمینان پیداکردن..........
  حکم حاکم زمان...........





راه‌هاى ثبوت اول ماه

14. آیا اول ماه مبارک رمضان و آخر آن با رؤیت هلال ثابت مى‌‏شود یا با تقویم، هرچند ماه شعبان سى روز نباشد؟
ج) اول یا آخر ماه رمضان با رؤیت شخص مکلّف یا با شهادت دو فرد عادل یا با شهرتى که مفید علم است یا با گذشت سى روز و یا به وسیله حکم حاکم ثابت مى‌‏شود.

15. در محل سكونت من بدون رویت هلال ماه و به صِرف گذشتن 30 روز از شعبان جمعه را اول ماه رمضان اعلام نمودند، در حالى‌ كه اول شعبان هم به تحقیق معلوم نبود. لذا استدعا دارد تكلیف حقیر و سایر دوستان در استفاده از شب‌هاى پر فیض قدر و قرائت دعاى روزانه و اعمال مخصوص برخى شب‌ها و روزها را معیّن فرمایید.
ج) بعد از گذشتن سى روز از ماه شعبان حکم به اول ماه رمضان مى‌شود هرچند هلال ماه رمضان را ندیده باشند، لیکن به شرط آن‌که اول ماه شعبان به طریق شرعى ثابت شده باشد وگرنه گذشت سى روز اعتبار ندارد. لیالى متبرّکه‌ى قدر وجود واحد مستمرّ است و در درک فضیلت شب قدر و درک فضیلت ادعیه‌ى خاصه‌ى زمان‌هاى خاصى از ماه مبارک رمضان، اگر خصوصیت زمان براى مکلّف محرز نباشد، مى‌‌تواند با احتیاط و تکرار عمل، آن فضیلت را درک کند.

علم به حلول ماه رمضان در میان روز
16. اگر پیش از ظهر اعلام كردند كه امروز اول ماه رمضان است؛ تكلیف روزه آن روز چه مى‌‏شود؟
ج) اگر مبطلات روزه را مرتكب نشده، بنابر احتیاط واجب باید نیّت روزه کند و روزه بگیرد و بعداً نیز آن روز را قضا کند و اگر یكى از آنها را مرتكب شده، روزه او باطل است؛ ولى (به احترام ماه رمضان) باید تا اذان مغرب از كارى كه روزه را باطل مى‌‏كند، خوددارى نموده و بعد از ماه رمضان آن روز را قضا كند.

روزه در صورت عدم ثبوت اول ماه
17. اگر تعیین اول ماه رمضان و عید سعید فطر به علت عدم امکان رؤیت هلال اول ماه به سبب وجود ابر در آسمان یا اسباب دیگر، ممکن نباشد و سى روز ماه شعبان یا ماه رمضان کامل نشده باشد، آیا براى ما که در ژاپن زندگى مى‌‏کنیم، جایز است که به افق ایران عمل کرده و یا به تقویم اعتماد کنیم؟ وظیفه ما چیست؟
ج) اگر اول ماه از طریق رؤیت هلال حتى در افق شهرهاى مجاورى که اتحاد افق دارند، و یا از طریق شهادت دو فرد عادل و یا از طریق حکم حاکم ثابت نشود، باید احتیاط کرد تا اول ماه ثابت شود.

اختلاف نظر مراجع تقلید در ثبوت عید فطر
18. اگر بین مراجع تقلید در ثبوت عید فطر، اختلاف پیش آید، وظیفه مكلف چیست؟ آیا هر مقلّد باید به نظر مرجع تقلید خود مراجعه كند؟
ج) در ثبوت اول ماه تقلید راه ندارد، بلكه اگر شخص از گفته و اعلام نظر مرجع تقلید، اطمینان به رؤیت ماه پیدا كند، باید روزه خود را افطار كند و اگر شك داشت، باید آن روز را روزه بگیرد.

--------------------------------------------------------------------------------------

رؤیت هلال

اطمینان به تولد ماه نو

19. اگر یقین و اطمینان به تولد هلال و قابل رؤیت بودنش پیدا شود، آیا تکیه و اعتماد بر آن حتى اگر در حال حاضر رؤیت نشود، امکان دارد؟
ج) اگر یقین به تولد هلال و قابل رؤیت بودن آن حاصل شود ـ یعنى به وجود ماه و امکان رؤیتش ـ علم به حلول ماه حاصل شده و آثار اول ماه بر آن مترتب مى‌‌شود، هر چند خود شخص فعلاً هلال را ندیده باشد.

ملاک داخل شدن ماه جدید
20. ملاک داخل شدن در ماه جدید چیست؟ آیا خارج شدن قمر از تحت‌الشعاع یا خارج شدن آن از محاق است یا این که با شرط رؤیت هلال با چشم غیرمسلح مى‌ باشد و یا به شرط امکان رؤیتش؟
ج) معیار، خارج شدن ماه از تحت‌الشعاع و امکان رؤیتش ولو با چشم مسلح مى‌‌باشد.

عدم علم به امکان رؤیت هلال
21. اگر یقین به تولد ماه داشته باشیم ولى یقین نداشته باشیم که امکان رؤیتش هست، حکم چیست؟
ج) کفایت نمى‌‌کند.

استهلال
22.  آیا استهلال در اول هر ماه واجب کفایى است یا احتیاط واجب؟
ج) استهلال فى‌نفسه واجب شرعى نیست.

زمان رؤیت هلال
23.  همان‌طور که مى‌‌دانید، وضعیت هلال در آخر یا اول ماه به یکى از حالت‌هاى زیر است:

الف. غروب هلال قبل از غروب خورشید باشد.
ب. غروب هلال مقارن با غروب خورشید باشد.
ج. غروب هلال بعد از غروب خورشید باشد.
لطفاً بیان فرمایید کدام یک از حالات سه‌گانه فوق را مى‌‌توان براى تعیین اول ماه به حساب آورد؟
ج) در هر سه فرض، رؤیت هلال براى اثبات حلول ماه قمرى جدید از شبى که پس از رؤیت است کفایت مى‌‌کند.

24. در برخى از کشورها (مثل سوئد) امکان رؤیت هلال ماه شوال پس از غروب خورشید تا دو سه روز بعد از رؤیت ماه نو در ایران منتفى مى‌‌باشد چون در این مناطق ماه قبل از خورشید غروب مى‌‌کند حال اگر در این مناطق امکان رؤیت هلال قبل از غروب خورشید وجود داشته باشد آیا همین مقدار براى اثبات هلال ماه شوال کفایت مى‌‌کند یا نه؟
ج) اطمینان به امکان رؤیت هلال پیش از غروب براى اثبات حلول ماه قمرى جدید از شبى که پس از رؤیت است، کافى است.

اتحاد افق و ملاك آن
25. آیا اتحاد افق در رؤیت هلال شرط است یا خیر؟
ج) بلى شرط است.

26. هم افق به چه معنى مى‌‌باشد و نقاط هم افق چه نقاطى هستند؟
ج) مراد از «هم افق» مکانى است که از لحاظ امکان یا عدم امکان رؤیت با شهر مورد نظر، همسان باشد.

ثبوت هلال ماه نو در شهرهاى هم افق
27. اگر هلال ماه مبارك رمضان در شهرى دیده شود، آیا در شهرهاى دیگرى كه افق آنها یكسان بوده یا دو ساعت فرق دارند، اول ماه ثابت مى‌‌شود یا نه؟
ج) اگر ملازمه‌ى بین بلدین در امکان رؤیت هلال مُحرز باشد، براى‌ شهرهاى دیگر نیز كافى است؛ و صِرف اختلاف در وقت غروب میزان نیست.

اعتماد بر افق مناطق دیگر
28. اگر روز بیست و نهم ماه در تهران و خراسان عید باشد، آیا براى افرادى هم که در شهرى مانند بوشهر مقیم هستند، جایز است افطار کنند؟ با توجه به این‌که افق تهران و خراسان با افق بوشهر یکى نیست.

ج) به‌طور کلّى اگر اختلاف بین افق دو شهر به مقدارى باشد که با فرض رؤیت هلال در یکى، هلال در دیگرى قابل رؤیت نباشد، رؤیت آن براى شهرهایى که احتمال رؤیت در آن به‌طور قطع و یقین منتفى باشد، کفایت نمى‌‌کند.

رؤیت هلال در بلاد شرقى
29. اگر ماه در انگلیس دیده شود، آیا براى مردم کشورهایى که در غرب آن واقع شده است هم ثابت مى‌‌شود؟
ج) اگر رؤیت ماه در بلدى ملازم با رؤیت یا امکان رؤیت در بلد دیگر باشد، براى آن بلد دیگر هم کافى است، اما ممكن است در اثر اختلاف زیاد در طول عرض جغرافیایى، رؤیت در بلد شرقى ملازم با امكان رؤیت در بلد غربى نباشد.

30. اگر ماه در كشورهاى شرقى رؤیت شود آیا براى كشورهاى غربى خودبه‌خود ثابت مى‌‌شود یا خیر؟ و حدود آن چیست؟
ج) رؤیت در بلد شرقى گرچه غالباً ملازم با امكان رؤیت به طریق اولى در بلد غربى است، لیكن گاهى به ملاحظه‌ى اختلاف زیاد در طول عرض جغرافیایى، چنین ملازمه‌اى منتفى است؛ و معیار كلّى ملازمه‌ى بین بلدین در امكان رؤیت هلال است.

هم عرض بودن مناطق در رؤیت هلال
31. شمال كانادا در عرض جغرافیایى انگلیس قرار دارد، آیا با انگلیس هم‌افق است؟
ج) صِرف هم‌عرض بودن كافى نیست، بلكه میزان ملازمه بین رؤیت در یك بلد با امكان رؤیت در بلد دیگر است.

اشتراك دو منطقه در شب
32. اگر یقین و اطمینان به تولد هلال و قابل رؤیت بودنش در غیر كشور مكلّف پیدا شود، در صورتى كه آن كشور با كشور مكلّف در بخشى از شب مشترك باشد، آیا مى‌‌توان به این رؤیت ترتیب اثر داد؟
ج) صِرف مشترك بودن دو كشور در بخشى از شب، براى اشتراك حكم كفایت نمى‌‌كند.

ملاك رؤیت هلال
33. رؤیت ماه نو با ابزار چه حکمى‌ دارد و آیا رؤیت تصویر هلال ماه با استفاده از دوربین مخصوص و انعکاس نور و بازخوانى اطلاعات ضبط شده توسط رایانه، براى اثبات اول ماه کفایت مى‌‏کند؟
ج) رؤیت با وسیله، فرقى با رؤیت به طریق عادى ندارد و معتبر است. ملاک آن است که عنوان رؤیت محفوظ باشد. پس رؤیت با چشم و با عینک و با تلسکوپ محکوم به حکم واحدند. اما در مورد انعکاس به رایانه که درآن صدق عنوان رؤیت معلوم نیست محل اشکال است.
----------------------------------------------------------------------

شهادت دو فرد عادل به رؤیت هلال

شهادت به رؤیت هلال توسط دو عادل

34. اگر چند نفر عادل شهادت بدهند كه دو نفر عادل ماه را دیده‌‏اند؛ آیا اول ماه رمضان یا شوال ثابت مى‌‏شود؟
ج) خیر، باید دو نفر عادل خودشان براى انسان شهادت بدهند كه ماه را دیده‌‏اند و اگر رؤیت ماه را با واسطه نقل كنند، كافى نیست؛ مگر آن‌كه از گفته آنان، اطمینان به رؤیت هلال پیدا شود.

اختلاف بیّنه در رؤیت هلال
35. اگر بین علماى یک شهر راجع به ثبوت هلال یا عدم آن اختلاف رخ دهد و عدالت آن‌ها هم نزد مکلّف ثابت بوده و به دقت همه آن‌ها در استدلال خود مطمئن باشد، وظیفه واجب مکلّف چیست؟
ج) اگر اختلاف دو بیّنه به‌صورت نفى و اثبات باشد، یعنى یکى مدعى ثبوت هلال و دیگرى مدعى عدم ثبوت آن باشد، این اختلاف موجب تعارض دو بینه و تساقط هر دو است، و وظیفه مکلّف این است که هر دو نظر را کنار گذاشته و درباره افطار کردن یا روزه گرفتن به آن‌چه که مقتضاى اصل است، عمل نماید.

ولى اگر بین ثبوت هلال و عدم علم به ثبوت آن اختلاف داشته باشند، به این صورت که بعضى از آن‌ها مدعى رؤیت هلال باشند و بعضى دیگر مدعى عدم مشاهده آن، قول کسانى که مدعى رؤیت هلال هستند، در صورت عادل بودن، حجت شرعى براى مکلّف است و باید از آن متابعت کند، و همچنین اگر حاکم شرعى حکم به ثبوت هلال نماید، حکم وى حجت شرعى براى همه مکلفین است و باید از آن پیروى کنند.
-----------------------------------------------------------------------------------

اطمینان پیدا كردن به رؤیت هلال

اعلام رؤیت هلال از رادیو و تلویزیون

36. اگر هلال ماه شوال در یک شهر دیده نشود، ولى تلویزیون و رادیو از حلول آن خبر دهند، آیا کافى است یا تحقیق بیشترى واجب است؟
ج) اگر مفید اطمینان به ثبوت هلال گردد یا صدور حکم به هلال از طرف ولى فقیه باشد، کافى است و نیازى به تحقیق نیست.

حدس به رؤیت از گفته دیگران
37. اگر از گفته عده‌‏اى حدس بزنیم كه فردا عید فطر است، آیا مى‌‏توانیم روزه بگیریم؟
ج) تا هنگامى‌ كه براى شخص اطمینان پیدا نشود كه فردا عید فطر و اول شوال است، نمى‌‏تواند روزه را افطار كند.

اطمینان به صحّت محاسبات نجومى‌
38. اگر اطمینان شخصى به صحّت محاسبات نجومى‌ در تولد ماه و قابل رؤیت بودنش با چشم عادى (غیرمسلح) حاصل شود، آیا مى‌‌شود در اثبات ماه رمضان یا عید مثلاً بر این اطمینان اعتماد کرد؟ مخصوصاً اگر چنین گفته‌اى از متخصصین و اهل خبره در این خصوص صادر شده باشد.
ج) صِرف اطمینان به صحت محاسبات نجومى‌ اعتبارى ندارد؛ ولى اگر اطمینان به وجود هلالِ قابل رؤیت حاصل شود، باید شخص بر این علم و اطمینان خودش ترتیب اثر دهد.

تبعیت از دولت غیر اسلامى‌ در رؤیت هلال
39. اگر تبعیت از اعلام رؤیت هلال توسط یک دولت جایز شد، و آن اعلام معیارى علمى‌ براى ثبوت هلال سرزمین‌هاى دیگر را تشکیل دهد، آیا اسلامى‌ بودن آن حکومت شرط است، یا این‌که عمل به آن حتى اگر حکومت ظالم و فاجر هم باشد، ممکن است؟
ج) ملاک در این مورد، حصول اطمینان به رؤیت در منطقه‌‏اى است که نسبت به مکلّف کافى محسوب مى‌‏شود.

تبعیت از اهل سنت در رؤیت هلال
40. آیا تبعیت از عربستان سعودى در تعیین روز دهم ذى‌ حجه (عید قربان) واجب است؟ یا این که مى‌‌شود در این مسأله مخالفت کرد؟
ج) براى حجّاج، عمل طبق ثبوت هلال نزد قاضى اهل سنت و حکم به رؤیت آن، مجزى است.

تعیین اول ماه با خصوصیات هلال در شب‌هاى بعد
41. آیا کوچکى هلال و باریک بودن و اتصاف آن به خصوصیات هلال شب اول، دلیل بر این محسوب مى‌‏شود که شب قبل شب اول ماه نبوده، بلکه شب سى‌‏ام ماه قبلى بوده است؟ اگر عید براى شخصى ثابت شود و از این راه یقین پیدا کند که روز قبل عید نبوده، آیا قضاى روزه روز سى‌‏ام ماه رمضان را باید به‌جا آورد؟

ج) مجرّد کوچکى و پایین بودن هلال یا بزرگى و بالا بودن و یا پهن یا باریک بودن آن دلیل شرعى شب اول یا دوم بودن نیست، ولى اگر مکلّف از آن علم به چیزى پیدا کند باید به مقتضاى علم خود در این زمینه عمل نماید.

42. آیا استناد به شبى که در آن ماه به‌صورت قرص کامل است (شب چهاردهم) و اعتبار آن به عنوان دلیل براى محاسبه اول ماه جایز است تا از این راه وضعیت یوم‌الشک معلوم شود که مثلاً روز سى‌ام ماه رمضان است و احکام روز ماه رمضان بر آن مترتّب شود، مثلاً بر کسى که این روز را بر اساس بیّنه روزه نگرفته، حکم به وجوب قضاى روزه شود و کسى هم که به دلیل استصحاب بقاى ماه رمضان روزه گرفته، برى‏ء‌الذمّه باشد؟
ج) امر مذکور حجت شرعى بر آن‌چه ذکر شد، نیست، ولى اگر مفید علم به چیزى براى مکلّف باشد، واجب است که طبق آن عمل نماید.
--------------------------------------------------------------

حكم حاكم در اعلام اول ماه


حکم حاکم
43. این‌كه گفته مى‌‌شود مجتهد باید در مورد رؤیت هلال حكم دهد تا براى همگان لازم‌الاجرا باشد منظور چیست؟ و چه كسانى را شامل مى‌‌شود؟
ج) منظور اظهار نظر و رأى راجع به اول ماه است و صِرف ثبوت ماه نزد وى حكم نیست. و منظور از حاكم، مجتهد جامع‌الشرایط و در درجه اول ولىّ فقیه است.

تبعیت از ولى فقیه بر ثبوت هلال
44. اگر ولىّ امر مسلمین حکم نماید که فردا عید است و رادیو و تلویزیون اعلام کنند که هلال در چند شهر دیده شده است، آیا عید براى تمامى‌ نواحى کشور ثابت مى‌‏شود یا فقط براى شهرهایى که ماه در آن‌ها دیده شده و شهرهاى هم افق با آن‌ها، ثابت مى‌‏گردد؟

ج) اگر حکم حاکم شامل همه کشور باشد، حکم او شرعاً براى همه شهرها معتبر است.

45. همان‌گونه که مى‌‏دانید اکثر فقهاى بزرگوار پنج راه براى ثبوت اول ماه شوال در رساله‌‏هاى عملیه خود بیان کرده‌‏اند که ثبوت نزد حاکم شرع در ضمن آن‌ها نیست، بنا بر این چگونه بیشتر مؤمنین به مجرد ثبوت اول ماه شوال نزد مراجع، روزه خود را افطار مى‌‏کنند؟
ج) تا حاکم حکم به رؤیت هلال نکرده، مجرد ثبوت هلال نزد او، براى تبعیّت دیگران از وى کافى نیست، مگر آن‌که اطمینان به ثبوت هلال حاصل نمایند.

اطلاع به حاكم شرع در صورت رؤیت هلال
46. اگر شخصى هلال ماه را ببیند و بداند که رؤیت هلال براى حاکم شرع به هر علتى ممکن نیست، آیا او مکلّف است که رؤیت هلال را به حاکم اطلاع دهد؟
ج) اعلام بر او واجب نیست مگر آن‌که ترک آن مفسده داشته باشد.

اختلاف افق محل حاکم و مقلّد
47. آیا حكمى‌ كه حاکم در خصوص اول ماه صادر مى‌‌کند براى كسانى كه افق محل زندگیشان تفاوت زیادى با افق محل آن مجتهد دارد نیز، لازم الاجرا مى‌‌باشد؟

ج) حكم حاکم براى بلادى كه بین رؤیت هلال در بلد او و امكان رؤیت در آن بلاد ملازمه نیست، سارى نمى‌‌باشد.



دسته بندی : ماه رمضان ,

        آدابی
      10:16 ق.ظ -  شنبه 30 خرداد 1394